Systematische bangmakerij of echte integratie: Oekraïense vluchtelingen in Nederland als bron van kracht, geen last

Auteur: Denys Keshkentiy. 5 december 2025.

De afgelopen jaren is de Nederlandse samenleving getuige geweest van verhitte debatten rond migratie, vooral sinds de aankomst van meer dan 135.000 Oekraïense vluchtelingen vanaf 2022. Sommige politici, met name van rechtse partijen zoals de PVV van Geert Wilders, verspreiden systematisch narratieven over de “buitensporige last” die de nieuwkomers zouden vormen voor economie en samenleving. Wilders verklaarde bijvoorbeeld: “Oekraïners komen massaal naar Nederland niet vanwege de oorlog, maar voor gratis huisvesting, zorg en onze banen”, waarbij hij ons land “de sukkel van Europa” noemde. Dergelijke uitspraken, vaak aangewakkerd door mediacampagnes, creëren een sfeer van angst en wantrouwen. Maar zijn deze angsten terecht? Als iemand die deze processen van binnenuit volgt, besloot ik de feiten te analyseren op basis van officiële gegevens, enquêtes en uitspraken van sleutelfiguren. De resultaten zijn duidelijk: Oekraïense vluchtelingen verwoesten het Nederlandse systeem niet, integendeel, ze leveren een aanzienlijke bijdrage en maken Nederland sterker. Dit is een verhaal over solidariteit, integratie en potentieel dat we door vooroordelen dreigen te verliezen. Gegevens van gezaghebbende bronnen zoals het Clingendael Instituut en de Europese Commissie bevestigen: de economische opbrengst van Oekraïners overstijgt de kosten, en hun integratie is voorbeeldig.

Om te begrijpen of Oekraïense vluchtelingen een “anomalie” zijn qua kosten, is het nuttig ze te vergelijken met eerdere migratiegolven, met name Syrische en Palestijnse vluchtelingen die tussen 2015 en 2021 naar Nederland kwamen. Volgens officiële cijfers van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken gaf het land tussen 2015 en 2021 circa 3 miljard euro uit aan humanitaire hulp in de Syrië-regio, inclusief opvang van vluchtelingen. In 2015 alleen al werd 260 miljoen euro uitgetrokken voor regionale opvang, en in 2021 bedroegen de totale opvangkosten 726 miljoen euro. Onderzoek van IZA toont aan dat het langetermijn fiscale effect van immigranten (inclusief Syriërs) in de beginfase vaak negatief is, met een netto last van circa 400.000 euro per persoon door hoge integratiekosten.

Daarentegen worden de kosten voor Oekraïense vluchtelingen van maart 2022 tot februari 2025 geschat op in totaal 3,26 miljard euro (bron: Statista). Voor 2024 werden de kosten geraamd op 3,4 miljard euro, waaronder 3 miljard voor huisvesting, 97 miljoen voor onderwijs, 220 miljoen voor gezondheidszorg en 23 miljoen voor gemeentelijke uitgaven (gebaseerd op 111.500 personen). In tegenstelling tot Syrische vluchtelingen integreren Oekraïners echter veel sneller: onderzoek van de Europese Fondsen wijst uit dat Oekraïense vluchtelingen een hoger arbeidsdeelnamepercentage hebben (tot 50 % in de EU), wat de langetermijnkosten verlaagt. Vergelijkend onderzoek laat zien dat de kosten in dezelfde orde van grootte liggen, maar dat het rendement bij Oekraïners hoger is dankzij betere opleiding en hogere arbeidsmotivatie. Zoals de Europese Commissie aangeeft, krijgen Oekraïners een meer uniforme behandeling dan Syriërs, wat leidt tot efficiëntere integratie. Daardoor is de Oekraïense golf geen last, maar een investering met snel rendement.

Van 2022 tot eind 2025 heeft de komst van Oekraïners de begroting niet verslechterd, maar juist positieve veranderingen teweeggebracht. Volgens het Clingendael Instituut bedroeg de economische bijdrage van circa 112.000 Oekraïners in 2024 (waarvan 49.000 werkten) 3,5 miljard euro, ofwel 0,36 % van het nationaal inkomen. Dat is meer dan de onderhoudskosten (3,4 miljard euro in 2024), waardoor er netto winst ontstaat. Jaarlijkse uitsplitsing laat een stijgende lijn zien naarmate de integratie vordert:

- 2022: Aanvankelijk lager door aanpassingsperiode, maar reeds toen vulden Oekraïners 10-15 % van de vacatures in dienstverlening en handel, wat bijdroeg aan 0,1-0,2 % extra BBP-groei (ECB-schatting). Geschatte opbrengst: circa 1 miljard euro, mede dankzij snelle werkhervatting van 20-30 % van de vluchtelingen.

- 2023: Arbeidsdeelname steeg naar 50 %, bijdrage geraamd op 2-2,5 miljard euro; hielp het arbeidstekort te verminderen (30.000 nieuwe banen voor Oekraïners, volgens IMF).

- 2024: 3,5 miljard euro (Clingendael), met 59-66 % werkenden.

- 2025 (prognose): 4-5 miljard euro, bij verdere stijging van de arbeidsdeelname naar 70 % en verlenging van de Tijdelijke Beschermingsrichtlijn.

Het totale migratiebudget van Nederland is gestegen, maar het begrotingstekort is verbeterd: van 2,8 % van het BBP in 2025 naar verwachte 2,1 % in 2030 (Ministerie van Financiën). Gemeenten zoals Utrecht ontvingen extra middelen (bijvoorbeeld 23 miljoen euro voor zorg), maar profiteerden ook van belastingen van werkende Oekraïners. Op landelijk niveau constateert het OECD-rapport 2025 stabiele migratiestromen met positieve economische effecten door het opvullen van vacatures. Het IMF benadrukt dat Oekraïners hebben geholpen het arbeidstekort te verminderen, vooral in 2023 toen 30.000 van hen een baan vonden. Deze cijfers maken de “last”-argumenten ongegrond – de winst hoopt zich elk jaar op.

De toestroom van Oekraïners heeft de Nederlandse arbeidsmarkt niet ontwricht, maar juist verrijkt. Volgens het CBS was in mei 2025 61 % van de Oekraïense vluchtelingen aan het werk, tegenover 57 % een jaar eerder. Onderzoek van CEPR bevestigt: geen negatieve invloed op lokale werkgelegenheid of werkloosheid. Oekraïners werken vaak in zakelijke dienstverlening, uitzendwerk en handel – sectoren waar Nederlanders minder interesse in hebben. Volgens de ECB heeft dit de spanning op de EU-arbeidsmarkt verminderd. De werkloosheid in Nederland bleef 3,5-4 %, terwijl de BBP-groei deels te danken is aan deze extra arbeidskracht.

De komst van Oekraïners heeft bestaande knelpunten in publieke voorzieningen (huisvesting, gezondheidszorg) blootgelegd, maar ook verbeteringen gestimuleerd. Het Eurofonds-rapport stelt dat de toestroom problemen versterkte, maar tegelijk leidde tot uitbreiding van diensten (bijvoorbeeld 220 miljoen euro extra voor zorg in 2024). In 2025 is de Tijdelijke Beschermingsrichtlijn verlengd, wat stabiliteit biedt. Peilingen tonen hoge tevredenheid: tussen 2022-2024 was een meerderheid van de Nederlanders tevreden met de hulp aan Oekraïners, ondanks financiële druk. Dit getuigt van de veerkracht van het systeem.

Burgemeesters en wethouders zijn positief. De loco-burgemeester van Utrecht prees in een Eurocities-interview de integratie en bijdrage van Oekraïners aan de gemeenschap. Burgemeester Mark Buijs van Oosterhout zei: “Je kunt leren van de moed waarmee Oekraïners voor hun vrijheid vechten.” Minister van Defensie Kajsa Ollongren benadrukte: “Steun aan Oekraïne is een goedkope manier om NAVO te beschermen”, inclusief de opvang van vluchtelingen. Deze stemmen contrasteren scherp met de kritiek en tonen het werkelijke positieve beeld.

Nederland kan leren van buurlanden die de gunstigste voorwaarden hebben gecreëerd. In Polen, dat meer dan 1 miljoen Oekraïners opving, is de integratie voorbeeldig: in 2024 bedroeg hun bijdrage 2,7 % van het BBP, met arbeidsdeelname tussen 61 en 69 %. De regering vereenvoudigde toegang tot werk, onderwijs en zorg, wat leidde tot historisch lage werkloosheid. UNHCR stelt: “Oekraïense vluchtelingen blijven een positieve impact hebben die de kosten ruim overstijgt.”

In Duitsland integreren 1,25 miljoen Oekraïners sneller dan andere vluchtelingengroepen, mede dankzij taalcursussen en erkenning van diploma’s. Het IMF benadrukt: “Goede integratie levert economische voordelen op.” Hun bijdrage aan de arbeidsmarkt heeft tekorten verlicht en particuliere opvang heeft de aanpassing verbeterd. Deze modellen laten zien: gunstige omstandigheden maximaliseren het rendement.

Peilingen van LSE tonen aan dat de oorlog in Oekraïne de Nederlandse mening over de EU of immigratie niet radicaal heeft veranderd, maar sommige rechtse partijen (BBB, NSC) verharden hun eis dat Oekraïners meer moeten bijdragen. Waarom probeert Russische propaganda zo hardnekkig via Nederlandse rechtse partijen het beeld van Oekraïners te vertekenen? Rapporten van RAND en Al Jazeera spreken van “pragmatische manipulatie”: Moskou financiert narratieven via platforms als Voice of Europe om verdeeldheid in de EU te zaaien. Het past in een bredere strategie om Europa te splijten, waarbij vluchtelingen doelwit zijn van desinformatie. De feiten over de netto winst weerleggen dit volledig.

Om de bangmakerij te overwinnen hebben we transparante integratieprogramma’s nodig: meer taalcursussen, snellere diploma-erkenning en publiek-private samenwerkingen. Gemeenten kunnen extra EU-middelen ontvangen (Bruegel schat meer dan 40 miljard euro beschikbaar voor vluchtelingen). Positieve voorbeelden zoals Zweden (65 % draagvlak) laten zien dat focus op bijdrage vooroordelen vermindert.

Een innovatieve oplossing is de bouw van lichte SIP-woningen (Structural Insulated Panels) voor Oekraïners. Deze panelen zijn energie-efficiënt, tot 80 % sneller te plaatsen dan traditionele bouw en 20-30 % goedkoper. Voorbeelden zoals Hex House tonen hun geschiktheid voor vluchtelingenopvang. Na afloop van de oorlog en terugkeer van veel Oekraïners kunnen deze woningen permanent woningaanbod worden voor Nederlanders, waarmee een deel van het tekort van 390.000 woningen wordt opgelost. Het is lichter dan reguliere normen, maar uiterst effectief om de wooncrisis te bestrijden.

Oekraïense vluchtelingen zijn geen last, maar een investering in onze toekomst. Hun moed en werklust verrijken ons. Het is tijd om angsten los te laten en solidariteit op te bouwen.